Đi học

Chân dung người thầy trong xã hội hiện đại?

Email In PDF.

1911nhagiaoCuộc sống biến chuyển không ngừng và khi học trò ngày một lớn khôn thì người thầy cũng không thể "tắm hai lần trên một dòng sông". Sự chuyển động của người làm công tác giảng dạy để không lỗi nhịp với sự yêu cầu của xã hội hiện đại, với đời sống học đường hôm nay là điều cần thiết.
Tuần Việt Nam ghi lại một số ý kiến trao đổi cũng như sự kỳ vọng về chân dung người thầy của thời hiện tại. Rất mong cùng bạn đọc bày tỏ thêm những suy nghĩ khác nhau về vấn đề này.

* GS. TSKH Bạch Hưng Khang (nguyên Viện trưởng Viện CNTT): Người thầy cũng cần "vượt lên chính mình"

Người thầy trong xã hội nào cũng vậy, không tách rời hai vai trò cốt yếu là truyền thụ kiến thức chuyên môn và mẫu mực trong quan hệ với học trò. 

Điều không bao giờ thay đổi giữa người thầy và học trò, dù ở bất cứ thời đại nào, xã hội nào là mỗi người thầy cần giữ được đạo lý, nhân cách làm thầy. 

Còn trong xã hội hiện đại ngày nay, không giống như 10, 20 năm trước, đó là trách nhiệm truyền thụ của người thầy cần được nâng lên theo sự phát triển nhanh chóng của đời sống. Đó là việc người thầy cũng phải cùng với trò nỗ lực cập nhật kịp thời những thành tựu mới của tri thức. Khi thầy yêu cầu trò có cách học mới thì thầy cũng phải có phương pháp dạy mới, tiến bộ.

Ngay nay, rất tiếc là mới chỉ có một số ít người làm công tác giảng dạy của chúng ta chủ động hoặc có khả năng tiếp nhận, ứng dụng tiến bộ của công nghệ thông tin - truyền thông để nắm bắt được những kiến thức mới để truyền thụ đến học trò. Đa số các thầy chưa đủ điều kiện chủ quan hoặc khách quan để tận dụng những công cụ mới của xã hội hiện đại như CNTT vào giảng dạy, truyền bá kiến thức…

Trong hội hiện đại đang phát triển như vũ bão, khoa học công nghệ hiện đại và lượng tri thức sản sinh gấp bội hàng ngày; nếu thầy không yêu nghề, không hết lòng, hết sức vì học trò, biết nâng tầm bản thân và sự nghiệp thì tất yếu vai trò người đứng trước nguy cơ tụt hậu. Điều đó còn ảnh hưởng đến tri thức của trò và nền giáo dục nói chung. Có thể xã hội ta còn thiếu những điều kiện cần thiết cho thầy nhưng trước hết khi người thầy biết động viên học trò vươn lên thì thầy cũng phải “vượt lên chính mình”. 

Còn nếu coi người “thầy” của các thầy cô là các nhà quản lý giáo dục thì vai trò, trách nhiệm của người “thầy” quản lý ấy cũng là rất quan trọng trong việc vạch ra và thực hiện bằng được những tầm nhìn mới, triết lý mới sáng rõ cho giáo dục nước nhà. Nhưng tất nhiên, đây sẽ là câu chuyện khác, rất dài…

* Nhà thơ Đỗ Trung Quân: "Thầy phải ra thầy"

Người thầy hiện đại hãy quay về một điều rất cổ điển: làm gương cho học trò. Thầy nói được gì thì phải làm được cái đó. Thầy nói “trò không được ăn cắp” thì thầy cũng không bao giờ được làm thế, dù với bất cứ hoàn cảnh nào. Thầy nói “trò hãy học tiếng Anh đi” thì việc đầu tiên là thầy chăm chỉ cắp sách đi học tiếng Anh nếu trước đó không có điều này. 

Ở Mỹ, nếu thầy lạm dụng học trò thì sẽ bị kiện ra tòa ngay; ở Việt Nam ta, nếu tình cảm giữa thầy và trò bị tổn thương không thể hàn hắn được thì khi đó cũng cần đến pháp lý như thế. 

Khi thầy phải ra thầy trước rồi học trò mới ra học trò được. Điều này cũng giống như cha mẹ không làm gương thì làm sao con có thể nên người. 

Nếu thầy không ra thầy, phải đi sau lưng học trò, đạo đức tuột giảm, coi học trò là một thứ để lạm dụng thì không xứng đáng với nghề nghiệp mà xã hội thường cho là “cao quý”. 

Thật đau lòng khi trong môi trường học đường đã phải chứng kiến những cảnh như thầy ép học trò “đổi tình lấy điểm”, đánh đập học sinh, thầy không thỏa mãn khi “chạy” tiền dưới mức yêu cầu hay là nói dối nhiều lần và trơn tru...
Người thầy thuở xưa có thể không biết dùng computer, không rành ngoại ngữ nhưng thầy không ăn cắp, không đi bia ôm và vô tình sỗ sàng với đúng cô học trò nghèo của mình phải đi làm thêm mà "thầy" không biết mặt. 

Bây giờ hai từ “đạo đức” được đem ra xài quá nhiều đến mức lạm dụng; vậy mà những câu chuyện về người thầy vô đạo đức vẫn không ngừng bị phanh phui. Khi thầy vô đạo đức thì đó không phải “con sâu làm rầu nồi canh” và cũng không thể đem ra đo đếm xem con số các thầy chưa tròn chữ "đạo" ấy thuộc mấy phần trăm trong ngành sư phạm - như cách tính trong toán học. Đây là vấn đề thuộc về con người, cho dù là thiểu số thôi thì cũng ảnh hưởng lớn tới cả xã hội. 

Nói những điều ấy để thấy người thầy trong xã hội ngày hôm nay cần thấy rõ hơn vai trò, trách nhiệm của mình như thế nào và chuyện “làm thầy ra thầy” có ý nghĩa ra sao…

* Nhà báo Kiều Hải (theo dõi mảng Giáo dục, báo Sinh viên Việt Nam): "Sứ mạng người thầy luôn cao quý..."

Một điều rất đáng mừng, cũng là nét truyền thống đẹp (chịu ảnh hưởng đáng kể từ nền giáo dục Nho học) là trong xã hội “xô bồ” ngày hôm nay, nghề dạy học vẫn được trọng vọng.

Tuy nhiên, tôi không đồng ý khi nhiều người hay nói rằng: “Nghề giáo là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý”. Đặt vấn đề “nghề cao quý” như vậy, nghĩa là còn có những nghề không cao quý. Thế thì, xin quý vị hãy chỉ cho tôi thấy, nghề nào là nghề không cao quý?

Tôi cho rằng, bất cứ nghề nghiệp nào, dù là lao động trí óc hay chân tay, dù được người đời định kiến là “sang” hay “hèn” thì cũng đều rất đáng trân trọng, chỉ cần nó thật đàng hoàng, nghiêm túc. Tính chất “cao quý”, do đó, cần phải được xem xét dựa trên kết quả của từng công việc cụ thể, trong từng hoàn cảnh cụ thể. 

Không nên mặc định sự “cao quý” riêng cho nghề giáo cũng như giáo giới mà không đặt nó trong mối tương quan nhiều chiều với xã hội. Chẳng hạn, cùng làm nghề giáo nhưng một giảng viên đại học sẵn sàng bán rẻ lương tâm nghề nghiệp để vòi vĩnh người học thì không thể xứng đáng nhận hai chữ “cao quý” như một giảng viên nhất định “nói không” với “phong bì”, chấp nhận sống cuộc đời thanh bạch mà vẫn tận tâm chỉ bảo học trò. 

Xin nhấn mạnh, nghề giáo không mặc nhiên cao quý hơn các nghề khác. Có chăng, sự cao quý nằm ở sứ mạng của những người làm nghề giáo: dạy chữ, dạy nghề và dạy người. Nhưng thật tiếc là ngày nay, không phải ai trong số những người làm nghề giáo cũng đều ý thức và thực hiện tốt được sứ mạng cao quý của mình. 

Có quá nhiều những trường hợp người làm nghề giáo “không biết mình là ai” như thế: nào mua bằng bán điểm, nào quấy rối nữ sinh, nào bạo hành người học, nào sao chép luận văn... Để rồi, trong các bản báo cáo, các bài diễn văn thì những trường hợp nhan nhản này lại được  giảm nhẹ thành “một bộ phận”, chỉ là những “con sâu làm rầu nồi canh”...

Lối tư duy hình thức chủ nghĩa (thiếu thật thà) ấy, theo tôi, chính là vấn nạn lớn nhất rất cần nhanh chóng thay đổi của ngành giáo dục, của mỗi người đứng lớp; cũng là vấn nạn lớn nhất đối với chúng ta trong tiến trình phát triển.

Khi một ông thầy không tự đặt mình vào vị thế CAO QUÝ như sứ mạng mình đang nắm giữ, cũng tức là ông ta đang tự “đồng hóa” mình với vị thế ngược lại. Nói cách khác, sứ mạng của người thầy xưa nay luôn cao quý. Vấn đề là những ông thầy cụ thể sẽ thực hiện sứ mạng đó như thế nào để xứng đáng hay không xứng đáng được tôn vinh trong xã hội.

Bùi Dũng (thực hiện)

Thêm bình luận

Hãy tham gia bình luận!


Security code
Refresh